Micron Document
`:top
L'année `!1663`! est une `F33f`_`[année commune`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Année_commune]`_`f qui `F33f`_`[commence un lundi`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Année_commune_commençant_un_lundi]`_`f.

>>Contents

• `F0af`_`[Événements`#v-nements]`_`f
• `F0af`_`[Amérique`#am-rique]`_`f
• `F0af`_`[Europe`#europe]`_`f
• `F0af`_`[Naissances en 1663`#naissances-en-1663]`_`f
• `F0af`_`[Décès en 1663`#d-c-s-en-1663]`_`f
• `F0af`_`[Notes et références`#notes-et-r-f-rences]`_`f
• `F0af`_`[Liens externes`#liens-externes]`_`f

-─

>>Événements

• `F33f`_`[7 janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=7_janvier]`_`f, Inde : les Néerlandais de Rijckloff van Goens prennent `F33f`_`[Cochin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Cochin_(Inde)]`_`f aux Portugais`:cite-ref-bois-1-0[`F5bf`_`[1`#cite-note-bois-1]`_`f].
• `F33f`_`[13 février`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=13_février]`_`f : les néerlandais prennent `F33f`_`[Cannanore`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Cannanore]`_`f aux Portugais`:cite-ref-bois-1-1[`F5bf`_`[1`#cite-note-bois-1]`_`f].
• `F33f`_`[28 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=28_juin]`_`f, `F33f`_`[Japon`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Japon]`_`f : le `F33f`_`[shogun`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Shogun]`_`f interdit les suicides d’accompagnement (`*junshi`*) pratiqués pour montrer sa fidélité au maître défunt`:cite-ref-2[`F5bf`_`[2`#cite-note-2]`_`f].
• `F33f`_`[10 octobre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=10_octobre]`_`f : établissement du séminaire des `F33f`_`[Missions étrangères de Paris`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Missions_étrangères_de_Paris]`_`f pour former des missionnaires français pour l'évangélisation du Tonkin, de la Cochinchine, du Cambodge et du Siam`:cite-ref-3[`F5bf`_`[3`#cite-note-3]`_`f].
• `F33f`_`[Novembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Novembre]`_`f : le `*Saint-Charles`* mouille à `F33f`_`[Saint-Paul`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Saint-Paul_(La_Réunion)]`_`f et débarque Louis Payen et Pierre Pau avec dix Malgaches (sept hommes et trois femmes)`:cite-ref-4[`F5bf`_`[4`#cite-note-4]`_`f]. L'`F33f`_`[île Bourbon`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Île_Bourbon]`_`f devient une colonie et la première base `F33f`_`[française`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=France]`_`f de l'`F33f`_`[océan Indien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Océan_Indien]`_`f.
• `F33f`_`[17 décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=17_décembre]`_`f : à la mort de la reine du `F33f`_`[Royaume de Ndongo`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_Ndongo]`_`f `F33f`_`[Nzinga`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nzinga_du_Ndongo_et_du_Matamba]`_`f (Dona Ana de Sousa), le pays est intégré à l’`F33f`_`[Angola`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Angola]`_`f portugaise`:cite-ref-5[`F5bf`_`[5`#cite-note-5]`_`f].

• `F33f`_`[Tibet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Tibet]`_`f : `F33f`_`[Lobsang Yeshe`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Lobsang_Yeshe]`_`f devient cinquième panchen-lama (fin en `F33f`_`[1737`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1737]`_`f)`:cite-ref-6[`F5bf`_`[6`#cite-note-6]`_`f]. Après la mort de son tuteur, le `F33f`_`[panchen-lama`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Panchen-lama]`_`f, en `F33f`_`[1662`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1662]`_`f, le `F33f`_`[dalaï-lama`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dalaï-lama]`_`f institue la lignée de réincarnation des panchen-lama, résidant à `F33f`_`[Tashilhunpo`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Tashilhunpo]`_`f, près de `F33f`_`[Shigatse`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Shigatse]`_`f ; les deux lignées prendront souvent par la suite des positions politiques antagonistes.

>>>Amérique

• `F33f`_`[5 février`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=5_février]`_`f : un séisme dont l'épicentre se situe à `F33f`_`[Charlevoix`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Charlevoix]`_`f secoue tout l'est de l'Amérique du Nord (2 millions de kilomètres carrés) et cause de vastes glissements de terrain le long de la `F33f`_`[rivière Saint-Maurice`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Rivière_Saint-Maurice]`_`f, de la `F33f`_`[Batiscan`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Batiscan]`_`f et du `F33f`_`[fleuve Saint-Laurent`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Fleuve_Saint-Laurent]`_`f`:cite-ref-7[`F5bf`_`[7`#cite-note-7]`_`f].
• `F33f`_`[24 février`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=24_février]`_`f : le `F33f`_`[Québec`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Québec]`_`f devient une colonie de la couronne de France`:cite-ref-lacoursi-re-8-0[`F5bf`_`[8`#cite-note-lacoursi-re-8]`_`f]. `F33f`_`[Louis XIV`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_XIV]`_`f, après avoir demandé des comptes à la `F33f`_`[Compagnie des Cent-Associés`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compagnie_de_la_Nouvelle-France]`_`f, et remarquant qu’elle n’a pas rempli son devoir d’assurer la colonisation de la `F33f`_`[Nouvelle-France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nouvelle-France]`_`f, dissout la Compagnie et rattache la colonie à la Couronne : c’est la fin de 60 ans de compagnies privilégiées. Le roi intègre le `F33f`_`[Canada`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Canada_(Nouvelle-France)]`_`f au domaine royal et confie le monopole du commerce à la `F33f`_`[Compagnie des Indes Occidentales`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compagnie_des_Indes_Occidentales_(française)]`_`f en `F33f`_`[1664`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1664]`_`f.

• `F33f`_`[9 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=9_mars]`_`f : le séminaire de `F33f`_`[Saint-Sulpice`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compagnie_des_prêtres_de_Saint-Sulpice]`_`f de Paris acquiert l'`F33f`_`[île de Montréal`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Île_de_Montréal_(seigneurie)]`_`f et reprend l'administration de la colonie endettée de `F33f`_`[Ville-Marie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Ville-Marie_(ancien_nom_de_Montréal)]`_`f`:cite-ref-9[`F5bf`_`[9`#cite-note-9]`_`f].
• `F33f`_`[26 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=26_mars]`_`f : `F33f`_`[François de Laval`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=François_de_Laval]`_`f fonde le `F33f`_`[Séminaire de Québec`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Séminaire_de_Québec]`_`f`:cite-ref-10[`F5bf`_`[10`#cite-note-10]`_`f]. Il réussit à faire imposer la `F33f`_`[dîme`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dîme]`_`f pour le soutien des prêtres du clergé.
• `F33f`_`[24 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=24_mars]`_`f, `F33f`_`[Nouvelle-Angleterre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nouvelle-Angleterre]`_`f : `F33f`_`[Charles II d'Angleterre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Charles_II_d'Angleterre]`_`f `F33f`_`[octroie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Charte_de_1663]`_`f les `F33f`_`[Carolines`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Province_de_Caroline]`_`f à `F33f`_`[huit propriétaires`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Huit_Lord_propriétaires_de_Caroline]`_`f`:cite-ref-11[`F5bf`_`[11`#cite-note-11]`_`f].

• `F33f`_`[30 avril`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=30_avril]`_`f : création du `F33f`_`[Conseil souverain`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Conseil_souverain_de_la_Nouvelle-France]`_`f, premier appareil politique donné à la `F33f`_`[Nouvelle-France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nouvelle-France]`_`f, qui est élevée au statut de `F33f`_`[province française`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Province_française]`_`f`:cite-ref-12[`F5bf`_`[12`#cite-note-12]`_`f]. Il se compose du gouverneur et de l’intendant, de l’évêque, du procureur général et d’un nombre de conseillers qui augmentera graduellement jusqu’à concurrence de douze membres, d’abord nommés parmi les notables par le gouverneur et l’évêque, puis par le roi. Il siège pour la première fois le 18 septembre`:cite-ref-lacoursi-re-8-1[`F5bf`_`[8`#cite-note-lacoursi-re-8]`_`f].

• `F33f`_`[8 juillet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=8_juillet]`_`f : `F33f`_`[Charles II d'Angleterre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Charles_II_d'Angleterre]`_`f accorde une charte à la `F33f`_`[colonie de Rhode Island`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Colonie_de_Rhode_Island_et_des_plantations_de_Providence]`_`f, qui reconnaît le principe de la `F33f`_`[liberté de conscience`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Liberté_de_conscience]`_`f, inconnu en `F33f`_`[Angleterre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Angleterre]`_`f`:cite-ref-13[`F5bf`_`[13`#cite-note-13]`_`f].

• `F33f`_`[Août`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Août]`_`f : `F33f`_`[Jean-Baptiste Colbert`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Baptiste_Colbert]`_`f confie la colonisation de la `F33f`_`[Guyane`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guyane]`_`f à la `F33f`_`[Compagnie de la France équinoxiale`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compagnie_de_la_France_équinoxiale]`_`f`:cite-ref-14[`F5bf`_`[14`#cite-note-14]`_`f].
• `F33f`_`[13 septembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=13_septembre]`_`f : des `F33f`_`[serviteurs blancs`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Indenture]`_`f sous contrats et des esclaves noirs du `F33f`_`[comté de Gloucester`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Comté_de_Gloucester_(Virginie)]`_`f (`F33f`_`[Virginie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Colonie_de_Virginie]`_`f) fomentent un complot pour se rendre libres`:cite-ref-15[`F5bf`_`[15`#cite-note-15]`_`f]. Ils sont trahis et quatre d’entre eux sont exécutés.
• `F33f`_`[22 septembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=22_septembre]`_`f : arrivée du premier contingent des « `F33f`_`[Filles du Roi`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Filles_du_Roi]`_`f »`:cite-ref-16[`F5bf`_`[16`#cite-note-16]`_`f]. De 1663 à `F33f`_`[1673`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1673]`_`f, environ 775 femmes acceptent l’offre du roi. La majorité s’établit « à `F33f`_`[Québec`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Québec_(ville)]`_`f avant leur mariage, environ la moitié s’y marient puis, après une naissance, vont s’installer ailleurs dans la colonie ».
• `F33f`_`[7 octobre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=7_octobre]`_`f : élection du premier maire de `F33f`_`[Québec`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Québec_(ville)]`_`f, `F33f`_`[Jean-Baptiste Legardeur de Repentigny`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Baptiste_Legardeur_de_Repentigny]`_`f`:cite-ref-lacoursi-re-8-2[`F5bf`_`[8`#cite-note-lacoursi-re-8]`_`f].

>>>Europe

• `F33f`_`[29 janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=29_janvier]`_`f : ouverture de la `F33f`_`[diète`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Diète_d'Empire]`_`f perpétuelle de `F33f`_`[Ratisbonne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Ratisbonne_(Bavière)]`_`f`:cite-ref-17[`F5bf`_`[17`#cite-note-17]`_`f]. `F33f`_`[Léopold Ier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Léopold_Ier_du_Saint-Empire]`_`f convoque la `F33f`_`[Diète`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Diète_d'Empire]`_`f à `F33f`_`[Ratisbonne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Ratisbonne_(Bavière)]`_`f pour solliciter une aide financière et militaire contre les `F33f`_`[Turcs`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Empire_ottoman]`_`f. La Diète devient perpétuelle.
• `F33f`_`[27 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=27_mars]`_`f : en `F33f`_`[Angleterre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Angleterre]`_`f, création de la `*`F33f`_`[guinea`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guinée_(monnaie)]`_`f`*, pièce de 8,29 grammes d'or (21 shilling)`:cite-ref-18[`F5bf`_`[18`#cite-note-18]`_`f].
• `F33f`_`[13 avril`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=13_avril]`_`f : une armée ottomane quitte `F33f`_`[Edirne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Edirne]`_`f pour une `F33f`_`[campagne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guerre_austro-turque_(1663-1664)]`_`f contre l'`F33f`_`[Empire`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Saint-Empire_romain_germanique]`_`f`:cite-ref-19[`F5bf`_`[19`#cite-note-19]`_`f]. Le grand vizir `F33f`_`[Ahmed Köprülü`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Fazil_Ahmet_Köprülü]`_`f envoie 200 000 hommes en `F33f`_`[Moravie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Moravie]`_`f et `F33f`_`[Silésie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Silésie]`_`f (contre 25 000 soldats Impériaux et leurs alliés).

• `F33f`_`[8 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=8_juin]`_`f : victoire des Portugais à la `F33f`_`[bataille d'Ameixial`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Bataille_d'Ameixial]`_`f sur les Espagnols de `F33f`_`[Don Juan d’Autriche`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Juan_José_d'Autriche]`_`f`:cite-ref-20[`F5bf`_`[20`#cite-note-20]`_`f].
• `F33f`_`[11 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=11_juin]`_`f, `F33f`_`[Russie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Russie]`_`f : `F33f`_`[oukase`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Oukase]`_`f mettant fin à la frappe des roubles de cuivre`:cite-ref-21[`F5bf`_`[21`#cite-note-21]`_`f]. Retrait et rachat à bas prix de ceux qui étaient en circulation.

• `F33f`_`[16 juillet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=16_juillet]`_`f : le `F33f`_`[parlement d’Aix-en-Provence`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Parlement_d'Aix]`_`f décide l’annexion d'`F33f`_`[Avignon`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Avignon]`_`f et du `F33f`_`[Comtat`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Comtat_Venaissin]`_`f au royaume de `F33f`_`[France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=France]`_`f`:cite-ref-22[`F5bf`_`[22`#cite-note-22]`_`f] en représailles de l’incident du 20 août 1662.
• `F33f`_`[27 juillet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=27_juillet]`_`f : `*Staple Act`*`:cite-ref-23[`F5bf`_`[23`#cite-note-23]`_`f]. Second `F33f`_`[Acte de navigation`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Actes_de_Navigation]`_`f en Angleterre. Obligation est faite aux coloniaux d'acheter dans la métropole toutes les marchandises anglaises ou étrangères et de les faire transporter par des navires anglais. `F33f`_`[Londres`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Londres]`_`f devient la plaque tournante du trafic colonial européen.

• `F33f`_`[16 août`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=16_août]`_`f : les `F33f`_`[Turcs`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Empire_ottoman]`_`f assiègent la forteresse de `F33f`_`[Nové Zámky`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nové_Zámky]`_`f`:cite-ref-bartl-24-0[`F5bf`_`[24`#cite-note-bartl-24]`_`f].
• `F33f`_`[1er septembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1er_septembre]`_`f : traité de `F33f`_`[Nomeny`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nomeny]`_`f ; `F33f`_`[Charles IV de Lorraine`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Charles_IV_de_Lorraine]`_`f cède `F33f`_`[Marsal`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Marsal_(Moselle)]`_`f à `F33f`_`[Louis XIV`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_XIV]`_`f`:cite-ref-25[`F5bf`_`[25`#cite-note-25]`_`f].
• `F33f`_`[25 septembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=25_septembre]`_`f : `F33f`_`[Fazil Ahmet Köprülü`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Fazil_Ahmet_Köprülü]`_`f prend la forteresse de Ersékujvár (aujourd'hui `F33f`_`[Nové Zámky`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nové_Zámky]`_`f, en `F33f`_`[Slovaquie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Slovaquie]`_`f), qui devient un pachalik`:cite-ref-bartl-24-1[`F5bf`_`[24`#cite-note-bartl-24]`_`f] et menace `F33f`_`[Presbourg`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Presbourg]`_`f. Après la formation d'une grande armée impériale et plusieurs défaites sur le territoire de la `F33f`_`[Croatie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Croatie]`_`f actuelle les Turcs se retirent au-delà de `F33f`_`[Belgrade`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Belgrade]`_`f. Un contingent de vétérans français dirigé par `F33f`_`[Coligny`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean_de_Coligny-Saligny]`_`f participera à la `F33f`_`[campagne de 1664`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guerre_austro-turque_(1663-1664)]`_`f.

• `F33f`_`[Russie`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Russie]`_`f : `F33f`_`[Grigori Kotochikhine`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Grigori_Kotochikhine]`_`f, secrétaire des affaires étrangères, livre des informations confidentielles à un diplomate suédois`:cite-ref-26[`F5bf`_`[26`#cite-note-26]`_`f].

>>Naissances en 1663

• `F33f`_`[1er janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1er_janvier]`_`f : `F33f`_`[Jean Boivin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean_Boivin]`_`f, `F33f`_`[homme de lettres`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Homme_de_lettres]`_`f, `F33f`_`[érudit`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Érudition]`_`f et `F33f`_`[traducteur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Traduction]`_`f `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f († 24 octobre 1726).
• `F33f`_`[20 janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=20_janvier]`_`f : `F33f`_`[Luca Carlevarijs`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Luca_Carlevarijs]`_`f, `F33f`_`[architecte`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Architecte]`_`f, `F33f`_`[mathématicien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Mathématicien]`_`f, `F33f`_`[graveur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gravure]`_`f et `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[baroque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Peinture_baroque]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 12 février 1730).

• `F33f`_`[7 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=7_mars]`_`f : `F33f`_`[Tomaso Antonio Vitali`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Tomaso_Antonio_Vitali]`_`f, `F33f`_`[compositeur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compositeur]`_`f et `F33f`_`[violoniste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Violoniste]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 9 mai 1745).

• `F33f`_`[25 mars`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=25_mars]`_`f : `F33f`_`[Giovanni Odazzi`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Giovanni_Odazzi]`_`f, `F33f`_`[graveur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gravure]`_`f et `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 6 juin 1731).

• `F33f`_`[30 avril`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=30_avril]`_`f : `F33f`_`[Alessandro Marchesini`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Alessandro_Marchesini]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f, `F33f`_`[graveur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gravure]`_`f à l'`F33f`_`[eau-forte`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Eau-forte]`_`f du `F33f`_`[baroque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Peinture_baroque]`_`f tardif et du `F33f`_`[rococo`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Rococo]`_`f, `F33f`_`[marchand d'art`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Marchand_d'art]`_`f et prospecteur `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 27 janvier 1738).

• `F33f`_`[12 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=12_juin]`_`f : `F33f`_`[Mme du Noyer`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Anne-Marguerite_Petit_Dunoyer]`_`f, `F33f`_`[journaliste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Journaliste]`_`f et `F33f`_`[femme de lettres`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Littérature]`_`f `F33f`_`[française`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f († `F33f`_`[1719`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1719]`_`f).
• `F33f`_`[24 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=24_juin]`_`f : `F33f`_`[Jean-Baptiste Massillon`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Baptiste_Massillon]`_`f, `F33f`_`[homme d'Église`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Clergé]`_`f français, `F33f`_`[évêque de Clermont`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Liste_des_évêques_et_archevêques_de_Clermont]`_`f.

• `F33f`_`[16 juillet`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=16_juillet]`_`f : `F33f`_`[Richard II van Orley`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Richard_II_van_Orley]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[belge`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Provinces-Unies]`_`f († 20 juin 1732).

• `F33f`_`[8 août`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=8_août]`_`f : `F33f`_`[Nicola Malinconico`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nicola_Malinconico]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († `F33f`_`[1721`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1721]`_`f).

• `F33f`_`[20 septembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=20_septembre]`_`f : `F33f`_`[Pirro Albergati`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Pirro_Albergati]`_`f, `F33f`_`[compositeur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compositeur]`_`f `F33f`_`[baroque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Musique_baroque]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 22 juin 1735).

• `F33f`_`[26 octobre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=26_octobre]`_`f : `F33f`_`[Giuseppe Lanzoni`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Giuseppe_Lanzoni_(médecin)]`_`f, `F33f`_`[médecin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Médecin]`_`f et `F33f`_`[antiquaire`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Antiquaire]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f († 1er février 1730).

• `F33f`_`[24 novembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=24_novembre]`_`f : `F33f`_`[Jean-Frédéric Osterwald`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Frédéric_Osterwald]`_`f, `F33f`_`[théologien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Théologien]`_`f et `F33f`_`[pasteur`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Pasteur_protestant]`_`f `F33f`_`[suisse`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Suisse]`_`f († 14 avril 1747).
• `F33f`_`[24 décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=24_décembre]`_`f : `F33f`_`[Louis Nicolas de Neufville de Villeroy`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_Nicolas_de_Neufville_de_Villeroy]`_`f.
• Date précise inconnue :

• `F33f`_`[Louis Laguerre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_Laguerre]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f († 20 avril 1721).
• `F33f`_`[Pietro de' Pietri`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Pietro_de'_Pietri]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f du `F33f`_`[baroque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Peinture_baroque]`_`f tardif († 20 décembre 1716).
• `F33f`_`[John Stanley (1er baronnet)`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=John_Stanley_(1er_baronnet)]`_`f, homme politique irlandais († 30 novembre 1744).

>>Décès en 1663

• `F33f`_`[21 janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=21_janvier]`_`f : `F33f`_`[Guillaume Ribier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Guillaume_Ribier]`_`f, magistrat, collectionneur et érudit français (° 1578).
• `F33f`_`[29 janvier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=29_janvier]`_`f : `F33f`_`[Robert Sanderson`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Robert_Sanderson_(théologien)]`_`f, `F33f`_`[théologien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Théologie]`_`f et `F33f`_`[casuiste`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Casuistique]`_`f anglais (° 19 septembre 1587).
• `F33f`_`[23 avril`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=23_avril]`_`f : `F33f`_`[Claude Guillermet de Bérigard`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Claude_Guillermet_de_Bérigard]`_`f, philosophe français (° 15 août 1578).
• `F33f`_`[11 mai`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=11_mai]`_`f :

• `F33f`_`[Henri II d'Orléans (1595-1663)`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Henri_II_d'Orléans_(1595-1663)]`_`f, `F33f`_`[duc de Longueville`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Duc_de_Longueville]`_`f, beau-frère de `F33f`_`[Condé`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_II_de_Bourbon-Condé]`_`f, acteur important de la `F33f`_`[Fronde`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Fronde_(histoire)]`_`f (° 6 avril 1595).
• `F33f`_`[Henri de Campion`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Henri_de_Campion]`_`f, `F33f`_`[militaire`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Militaire]`_`f et mémorialiste `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f (° 1613).

• `F33f`_`[12 juin`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=12_juin]`_`f : `F33f`_`[Johann Georg von Herberstein`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Jean-Georges_de_Herberstein]`_`f, `F33f`_`[prince-évêque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Prince-évêque]`_`f de `F33f`_`[Ratisbonne`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Principauté_épiscopale_de_Ratisbonne]`_`f (° 19 août 1591).
• `F33f`_`[22 octobre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=22_octobre]`_`f : `F33f`_`[Gautier de Costes de La Calprenède`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Gautier_de_Costes_de_La_Calprenède]`_`f, `F33f`_`[écrivain`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Écrivain]`_`f et `F33f`_`[dramaturge`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dramaturge]`_`f `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f (° `F33f`_`[1609`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=1609]`_`f).
• `F33f`_`[31 octobre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=31_octobre]`_`f : `F33f`_`[Théophile Raynaud`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Théophile_Raynaud]`_`f, `F33f`_`[jésuite`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Compagnie_de_Jésus]`_`f et `F33f`_`[théologien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Théologie]`_`f `F33f`_`[français`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Royaume_de_France]`_`f (° 1584 ?).
• `F33f`_`[17 décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=17_décembre]`_`f : `F33f`_`[Nzinga`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Nzinga]`_`f, reine guerrière du Ndongo (l'`F33f`_`[Angola`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Angola]`_`f d'aujourd'hui)`:cite-ref-27[`F5bf`_`[27`#cite-note-27]`_`f].
• `F33f`_`[27 décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=27_décembre]`_`f : `F33f`_`[Christine de France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Christine_de_France]`_`f, duchesse de Savoie, dite Madame Royale, sœur de `F33f`_`[Louis XIII`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Louis_XIII]`_`f.
• `F33f`_`[30 décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=30_décembre]`_`f : `F33f`_`[Anne-Élisabeth de France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Anne-Élisabeth_de_France]`_`f, fille de Louis XIV (° 18 novembre 1662).
• ? `F33f`_`[décembre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Décembre]`_`f : `F33f`_`[Angelo Notari`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Angelo_Notari]`_`f, compositeur italien (° 24 janvier 1566).
• Date précise inconnue :

• `F33f`_`[Francesco Allegrini da Gubbio`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Francesco_Allegrini_da_Gubbio]`_`f, `F33f`_`[peintre`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Artiste_peintre]`_`f `F33f`_`[baroque`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Peinture_baroque]`_`f `F33f`_`[italien`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Italie]`_`f (° 1587).
• Bihari Lal (en) (Bihârîlâl), `F33f`_`[poète`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Poète]`_`f indien (° 1595).
• `F33f`_`[Balthazar Gerbier`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Balthazar_Gerbier]`_`f, homme de cour, diplomate, conseiller artistique, miniaturiste et architecte anglo-néerlandais (° 23 février 1592).

>>Notes et références

`:cite-note-bois-1`!1.`! `:j-du-bois-gustaaf-willem-imhoff1763`a`:j-p-j-du-bois-gustaaf-willem-imhoff1763`aJ. P. J. Du Bois, Gustaaf Willem Imhoff, Vies des gouverneurs généraux : avec l'abrégé de l'histoire des établissemens hollandois aux Indes orientales, Pierre de Hondt, 1763 (présentation en ligne)
`:cite-note-2`!2.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-2]`_`f Universität Erfurt : JAPANESE FEUDAL LAWS
`:cite-note-3`!3.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-3]`_`f `:marin2011`a`:catherine-marin2011`aCatherine Marin, La société des Missions étrangères de Paris : 350 ans à la rencontre de l'Asie : 1658-2008 : colloque à l'Institut catholique de Paris (4 et 5 avril 2008), Paris, KARTHALA, 2011, 278 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-8111-0455-9, présentation en ligne)
`:cite-note-4`!4.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-4]`_`f `:henry-hubert-de-lislefeuilhade-de-chauvinpignolet-hubert-de-lisle1998`a`:louis-henry-hubert-de-lisletanneguy-feuilhade-de-chauvinam-lina-pignolet-hubert-de-lisle1998`aLouis Henry Hubert De Lisle, Tanneguy Feuilhade de Chauvin et Amélina Pignolet Hubert de Lisle, La Réunion sous le Second Empire : témoignage d'un gouverneur créole, KARTHALA, 1998, 246 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-86537-845-6, présentation en ligne)
`:cite-note-5`!5.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-5]`_`f `:mckissack2000`a`:pat-mckissack2000`aPat McKissack, Nzingha, Warrior Queen Of Matamba, Scholastic Inc., 2000, 136 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-0-439-11210-9, présentation en ligne)
`:cite-note-6`!6.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-6]`_`f `:morlet2011`a`:ren-morlet2011`aRené Morlet, Le bouddhisme tibétain et ses grands maîtres réincarnés : entretiens avec les grands lamas tulkous réincarnés, XVII Karmapa Trinley Taye Dordje, XIII Shamarpa, SE Bokar Rinpoche, Tulkou Ananda Trinlay Massoubre, Lama Jigme Rinpoche, Paris, `F33f`_`[Éditions L'Harmattan`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éditions_L'Harmattan]`_`f, 2011, 410 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-296-56062-8, présentation en ligne)
`:cite-note-7`!7.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-7]`_`f `:des-gagniers1994`a`:jean-des-gagniers1994`aJean Des Gagniers, Charlevoix, pays enchanté, Presses Université Laval, 1994, 445 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7637-7287-5, présentation en ligne)
`:cite-note-lacoursi-re-8`!8.`! `:lacoursi-re1995`a`:jacques-lacoursi-re1995`aJacques Lacoursière, Histoire populaire du Québec : Des origines à 1791, `F33f`_`[Les éditions du Septentrion`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éditions_du_Septentrion]`_`f, 1995, 480 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-89448-050-2, présentation en ligne)
`:cite-note-9`!9.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-9]`_`f `:1992`aLes Prêtres de Saint-Sulpice au Canada : grandes figures de leur histoire, Presses Université Laval, 1992, 430 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-7637-7283-7, présentation en ligne)
`:cite-note-10`!10.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-10]`_`f `:tanguay1868`a`:cyprien-tanguay1868`aCyprien Tanguay, Répertoire général du clergé canadien, C. Darveau, 1868 (présentation en ligne)
`:cite-note-11`!11.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-11]`_`f `:eyma1862`a`:xavier-eyma1862`aXavier Eyma, Les trente-quatre étoiles de l'Union Américaine : histoire des États et des territoires, vol. 2, Paris, `F33f`_`[Lévy`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Michel_Lévy_frères]`_`f, 1862 (présentation en ligne)
`:cite-note-12`!12.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-12]`_`f `:veilleux1997`a`:christine-veilleux1997`aChristine Veilleux, Aux origines du Barreau québécois, 1779-1849, `F33f`_`[Les éditions du Septentrion`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Éditions_du_Septentrion]`_`f, 1997, 117 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-89448-072-4, présentation en ligne)
`:cite-note-13`!13.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-13]`_`f `:1846`aBibliothèque universelle de Genève, vol. 3, Joël Cherbuliez, 1846 (présentation en ligne)
`:cite-note-14`!14.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-14]`_`f `:dessallesr-gis-dessalles1847`a`:adrien-dessallespierre-r-gis-dessalles1847`aAdrien Dessalles et Pierre Régis Dessalles, Histoire générale des Antilles, vol. 1, Paris, Libraire-éditeur, 1847 (présentation en ligne)
`:cite-note-15`!15.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-15]`_`f `:rodriguez2007`a`:junius-p-rodriguez2007`aJunius P. Rodriguez, Encyclopedia of Slave Resistance and Rebellion, vol. 1, `F33f`_`[Greenwood Publishing Group`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Greenwood_Publishing_Group]`_`f, 2007, 748 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-0-313-33272-2, présentation en ligne)
`:cite-note-16`!16.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-16]`_`f `:dumas1972`a`:silvio-dumas1972`aSilvio Dumas, Les Filles du Roi en Nouvelle-France : étude historique avec répertoire biographique, Société historique de Québec, 1972 (présentation en ligne)
`:cite-note-17`!17.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-17]`_`f `:1912`aRecueil des instructions données aux ambassadeurs et ministres de France depuis les traités de Westphalie jusqu'à la révolution française, vol. 18, F. Alcan, 1912 (présentation en ligne)
`:cite-note-18`!18.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-18]`_`f `:venable2011`a`:shannon-l-venable2011`a(en) Shannon L. Venable, Gold : A Cultural Encyclopedia, Santa Barbara, Calif., `F33f`_`[ABC-CLIO`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=ABC-CLIO]`_`f, 2011, 315 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-0-313-38430-1, présentation en ligne)
`:cite-note-19`!19.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-19]`_`f `:a-r-gibb`a`:sir-h-a-r-gibb`aSir H. A. R. Gibb, The Encyclopaedia of Islam, Brill Archive (présentation en ligne)
`:cite-note-20`!20.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-20]`_`f `:fran-ois-dumouriez1775`a`:charles-fran-ois-dumouriez1775`aCharles François Dumouriez, Etat présent du Royaume de Portugal, en l'année MDCCLXVI, Chez François Grasset & Comp., 1775 (présentation en ligne)
`:cite-note-21`!21.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-21]`_`f `:chaudoir1836`a`:stanislaw-chaudoir1836`aStanislaw Chaudoir, Aperçu sur les monnaies russes et sur les monnaies étrangères qui ont eu cours en Russie, vol. 1, F. Bellizard et co., 1836 (présentation en ligne)
`:cite-note-22`!22.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-22]`_`f `:joseph-b-buchezc-lestin-roux-lavergne1834`a`:philippe-joseph-b-buchezpierre-c-lestin-roux-lavergne1834`aPhilippe Joseph B. Buchez et Pierre Célestin Roux-Lavergne, Histoire parlementaire de la Révolution française, Paulin, 1834 (présentation en ligne)
`:cite-note-23`!23.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-23]`_`f `:dobson2004`a`:david-dobson2004`aDavid Dobson, Scottish Emigration To Colonial America, 1607-1785, 9780820326436, University of Georgia Press, 2004 (présentation en ligne)
`:cite-note-bartl-24`!24.`! `:bartl2002`a`:j-lius-bartl2002`aJúlius Bartl, Slovak history : chronology & lexicon, Bolchazy-Carducci Publishers, 2002, 350 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-0-86516-444-4, présentation en ligne)
`:cite-note-25`!25.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-25]`_`f `:de-kochschoell1817`a`:christophe-de-kochfr-d-ric-schoell1817`aChristophe de Koch et Frédéric Schoell, Histoire abrégée des traités de paix, entre les puissances de l'Europe, depuis la paix de Westphalie, vol. 1, Gide fils, 1817 (présentation en ligne)
`:cite-note-26`!26.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-26]`_`f `:laransaussay1975`a`:michel-laranjean-saussay1975`aMichel Laran et Jean Saussay, La Russie ancienne : IXe-XVIIe siècles, Masson, 1975 (présentation en ligne)
`:cite-note-27`!27.`! `F0af`_`[↑`#cite-ref-27]`_`f `:du-cheyron-d-abzac2006`a`:alix-du-cheyron-d-abzac2006`aAlix Du Cheyron d'Abzac, La Mission au Kongo des pères Michelangelo Guattini & `F33f`_`[Dionigi Carli`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Dionigi_Carli]`_`f, 1668, Éditions Chandeigne, 2006, 301 p. (`F33f`_`[ISBN`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=International_Standard_Book_Number]`_`f 978-2-915540-08-6, présentation en ligne)

>>Liens externes

• L’année 1663 sur le site de la `F33f`_`[Bibliothèque nationale de France`:/page/wikibook/entry.mu`zim=wikipedia_fr_all_nopic_2025-10.zim|entry_path=Bibliothèque_nationale_de_France]`_`f

• Portail de l'époque moderne
• Portail du XVIIe siècle

`c`F0af`_`[↑ Back to top`#top]`_`f`a